3587. “Bệnh đồng phục” đang tàn phá xã hội Việt Nam
“Bệnh đồng phục” đang tàn
phá xã hội Việt Nam
NGỌC QUANG/ 21/10/15 07:12
![]() |
"Bệnh đồng phục" giờ đã phổ biến trong ngành giáo dục. |
(GDVN)
- GS.Nguyễn Minh Thuyết: “Chúng ta không thể nào bắt ép Trần Đăng Khoa phải
giỏi Toán như Ngô Bảo Châu, không thể bắt Ngô Bảo Châu giỏi thơ như Trần Đăng
Khoa".
Nhiều
người chỉ nói lấy được
“Bệnh đồng phục” không có trong thuật ngữ y học, nó không giống với bệnh
ung thư, HIV… nhưng mức độ nguy hiểm lại đứng đầu trong tất cả các “bệnh”. Vì
nó ẩn sâu trong mỗi con người, nhưng có phát tác hay không còn phụ thuộc vào
điều kiện hoàn cảnh, phụ thuộc nhiều vào việc con người đó được dạy dỗ thế nào,
tính cách ra sao.
Theo GS.TS Nguyễn Minh Thuyết – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa,
Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, căn bệnh này có lẽ
bắt nguồn từ nếp sống nhất nhất tuân phục lệnh trên, nhất nhất tung hô “những
lời vàng ngọc” của người trên trong thời phong kiến.
“Rồi khi làm cách mạng dân tộc dân chủ, nước ta phải đối diện với các
cuộc chiến tranh kéo dài quá nhiều năm. Ở nước ta hình thành hai chế độ; thế
giới cũng hai phe. Và để đảm bảo cho chiến thắng của cách mạng thì việc thống
nhất ý chí, hành động của mọi người là hết sức quan trọng. Xã hội thời đó không
chấp nhận những ý kiến ngược lại, thậm chí không chấp nhận thái độ lừng khừng.
Điều đó có thể thông cảm được trong hoàn cảnh lịch sử nhất định, nhưng
kéo dài sang tận thời bình thì không ổn. Nó khiến chúng ta liên tưởng tới một
“xã hội đồng phục”, tức là mặc chỉ một kiểu, một màu.
Chúng ta không thể nào bắt ép Trần Đăng Khoa phải giỏi Toán như Ngô Bảo
Châu và cũng không thể có chuyện Ngô Bảo Châu lại giỏi thơ như Trần Đăng Khoa.
Và, cả nước không thể chỉ có những người giỏi toán, giỏi thơ. Cùng với họ, phải
có những người giỏi trồng trọt, chăn nuôi, công nghệ, thương mại, quản trị”, GS
Thuyết chia sẻ.
![]() |
GS.TS Nguyễn Minh Thuyết bình luận: "Bệnh đồng phục" ngày càng hủy hoại xã hội Việt |
Xã hội muốn phát triển thì tự do cá nhân của mỗi con người phải được tôn
trọng. Nhưng trên thực tế có khi đưa ra một quan điểm trái chiều, không cẩn
thận còn bị quy chụp là “suy thoái tư tưởng”. Có lần Đại biểu Quốc hội Đồng Hữu
Mạo (đoàn Thừa Thiên Huế) cũng đã đặt ra vấn đề khi thảo luận về dự án Luật
trưng cầu ý dân rằng: Nếu người dân không đồng tình và đưa ra ý kiến khác thì
có bị cho là xuyên tạc không?
Theo GS. Nguyễn Minh Thuyết, muốn mọi người suy nghĩ giống nhau, nói
giống nhau đã và sẽ càng tạo nên một xã hội giả dối. Trong cuộc sống, chúng ta
gặp nhan nhản những chuyện như vậy. Khi lãnh đạo đã nói là A thì cấp dưới ít
khi dám nói đó là B. Chuyện này xảy ra ở thời bao cấp rất nhiều, và ngay cả ở
thời bây giờ cũng vậy. Nhất là trong cuộc họp, nếu lãnh đạo nói trước thì cấp
dưới không dám nói khác nữa, mặc dù trong bụng biết thừa là lãnh đạo sai.
GS Thuyết chia sẻ: “Bệnh đồng phục bây giờ nặng đến mức lan ra cả những
người cổ vũ cho xã hội dân sự. Trên mạng và trong các cuộc trao đổi, họ sẵn
sàng ném đá vào những người nói khác với mình. Tôi cũng đã từng trải qua cảm
giác ấy. Dạo trước có sự kiện ông bố sống trong ống cống nuôi các con đỗ vào
đại học điểm rất cao. Rồi có phóng viên hỏi tôi: “Nếu thí sinh đó được gọi đi
nghĩa vụ quân sự thì sao?” Tôi trả lời: Đã là luật thì ai cũng phải chấp hành.
Vậy mà có người ném đá tôi luôn.
Trong thâm tâm, tôi chỉ nghĩ là chúng ta đang đứng trước yêu cầu bảo vệ
chủ quyền lãnh thổ, tình cảm yêu nước đã lôi cuốn rất nhiều người, nhiều giới
xuống đường, vậy thì sẵn sàng nhập ngũ là điều thể hiện rõ nhất lòng yêu nước
của mỗi thanh niên. Và là một người từng làm việc trong cơ quan lập pháp, tôi
hiểu pháp luật là tối thượng, mọi người đều phải bình đẳng trước yêu cầu thực
thi pháp luật.
Hay như chuyện tinh giản biên chế, ai cũng nghĩ đó là chủ trương đúng,
nhưng nếu động đến người thân của mình là nhảy dựng lên ngay”.
“Bệnh
đồng phục” tàn phá thế hệ trẻ
Điều nguy hiểm là “bệnh đồng phục” dường như ngày càng nặng lên trong xã
hội Việt Nam .
Với kinh nghiệm nhiều năm công tác trong ngành giáo dục, GS. Nguyễn Minh Thuyết
đặt ra vấn đề rất đáng suy ngẫm, đó là “căn bệnh” này nhiều khi làm lẫn lộn hết
các giá trị thật, ảnh hưởng xấu tới con trẻ.
“Trẻ con rất thông minh, chúng sẽ phát hiện ra ngay rằng, người lớn dạy
chúng phải trung thực, nhưng chúng lại thấy thực tế cuộc sống khác xa với những
gì được dạy.
Tôi chỉ lấy một ví dụ nhỏ là khi hướng dẫn giáo viên dạy tập làm văn,
chúng tôi luôn nhắc nhở giáo viên tuyệt đối không được yêu cầu trẻ làm theo văn
mẫu, mà phải khuyến khích các em tự do sáng tạo.
Sợ “lời nói gió bay”, lời nhắc này còn được in vào sách hướng dẫn. Nhưng
trong thực tế, hiện tượng dạy văn mẫu vẫn rất phổ biến, nhất là trước mỗi kỳ
thi.
Điều đó có thể giúp “giảm tải” công việc cho giáo viên hoặc giữ cho kết
quả thi đua được “an toàn”, nhưng sẽ làm cho trẻ em bị nhiễm bệnh “đồng phục”
ngay từ trên ghế nhà trường – một nơi đáng lẽ phải rất tôn trọng sự sáng tạo”,
GS Thuyết bày tỏ.
Nhìn ở một góc độ khác, các nhà quản lý của đất nước hẳn sẽ rất lo lắng
khi mà kết quả khảo sát năm nay của Tổ chức hướng tới sự minh bạch cho biết,
rất nhiều thanh niên sẵn sàng thỏa hiệp với những điều sai trái, mặc dù họ biết
rõ làm như vậy không đúng. Vậy phải chăng chúng ta chỉ có các bài phát biểu đầy
tính giáo điều, nhưng không giải quyết được bản chất của vấn đề?
Cụ thể, kết quả khảo sát năm nay của Tổ chức hướng tới sự minh bạch tại
Việt Nam đã chỉ ra rằng có hơn 90% thanh niên được hỏi đánh giá cao về giá trị
liêm chính, nhưng cũng có tới 35% thanh niên sẵn sàng thỏa hiệp với tham nhũng
(năm 2011 là 29%). Đấy mới là hỏi thôi, còn tôi tin là trong thực tế phải lên
tới gần 100%.
GS. Thuyết phân tích: “Có rất nhiều lý do khiến cho người ta không thể giữ
được liêm chính, ví dụ như đưa người nhà vào bệnh viện cấp cứu, trong lúc lo
lắng như vậy mà lại có sự vòi vĩnh thì chắc là người nhà bệnh nhân phải thỏa
mãn thôi, vì tính mạng của người thân họ quan trọng hơn cả tinh thần liêm chính
lúc ấy.
Nhưng đó là chuyện có thể xảy ra ở xã hội ta mà thôi, còn ở những nước
văn minh mà giúi phong bì thì là hành động xúc phạm người thầy thuốc”.
Dưới góc nhìn của GS. Nguyễn Minh Thuyết, trước khi chúng ta đặt vấn đề
đưa giáo dục liêm chính vào trường học, đã có rất nhiều nội dung giáo dục liêm
chính trong chương trình từ tiểu học trở lên rồi. Không phải chỉ môn Đạo đức
hay Giáo dục công dân, mà ngay môn Tiếng Việt cũng có những nội dung ấy.
Ví dụ, sách Tiếng Việt lớp 4 có kể hai mẩu chuyện về ông Tô Hiến Thành:
Chuyện thứ nhất là trước khi mất, Vua Lý Anh Tông di chiếu cho ông phò Thái tử
Long Cán làm Vua. Khi Vua mất rồi, Chiêu Linh Thái hậu cho mang vàng bạc đến
đút lót để ông chấp thuận đưa con đẻ mình là Hoàng tử Long Xưởng lên làm Vua.
Nhưng Tô Hiến Thành kiên quyết từ chối, cứ theo di chiếu lập Thái tử Long Cán.
Chuyện thứ hai là khi Tô Hiến Thành ốm nặng, Thái hậu và Vua vào thăm,
hỏi ông tiến cử ai thay vị trí của mình. Tô Hiến Thành tiến cử Gián nghị đại
phu Trần Trung Tá. Thái hậu hỏi, vì sao không tiến cử Tham tri chính sự Vũ Tán
Đường là người ngày đêm thăm nom ông bên giường bệnh. Tô Hiến Thành trả lời:
“Nếu Thái hậu hỏi người hầu hạ giỏi thì thần xin cử Vũ Tán Đường, còn hỏi người
tài ba giúp nước, thần xin cử Trần Trung Tá.”
Những câu chuyện như vậy trong chương trình giáo dục phổ thông nhiều
lắm. Nhưng vì sao thanh niên vẫn không thấm nhuần được tinh thần liêm chính ấy?
GS. Thuyết đánh giá, đó là vì kết quả nghèo nàn của đấu tranh phòng chống tham
nhũng đã hạn chế kết quả giáo dục của nhà trường. Khi đi học, trẻ con được dạy
nhiều thứ tốt đẹp, nhưng rồi khi ra cuộc sống thì đâu có phải như vậy. Chúng sẽ
thấy xung quanh mình có rất nhiều người chỉ hô khẩu hiệu và thế là chẳng ai bảo
ai, cứ hành xử giống nhau, nói giống nhau cho an toàn, còn làm thì mỗi người một
kiểu.
Trước một loạt những tồn tại ấy, câu hỏi được đặt ra là phải làm làm gì
để giải quyết được căn “bệnh đồng phục” trong xã hội?
GS.Thuyết nhận định: “Trị bệnh này rất khó, vì nó ăn sâu vào xã hội ta
quá nhiều năm rồi. Hơn nữa, khi mà xã hội vẫn chưa trở lại trạng thái bình
thường, tức là vẫn còn “các thế lực thù địch” hoặc ta nghĩ rằng “các thế lực
thù địch” ấy vẫn đang rình rập thì rất có thể chính lãnh đạo cũng chưa sẵn sàng
lắng nghe nhiều thông tin trái chiều. Mà như vậy thì “bệnh đồng phục” vẫn còn
có đất tồn tại.
Nhưng đất nước giành được độc lập đã 70 năm và thống nhất đã 40 năm rồi,
chẳng lẽ chúng ta cứ kiễng chân mãi? Đại hội XI của Đảng đã đặt một mốc son
trong lịch sử khi đưa hai chữ “dân chủ” lên hàng đầu. Bác Hồ cũng từng nói:
“Dân chủ là để cho dân được mở miệng ra”.
Còn người sáng lập chủ nghĩa cộng sản là ông K. Marx thì nói: “Sự phát
triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi
người”. Nếu hiểu tự do, dân chủ có ý nghĩa quyết định như thế nào đối với sự
phát triển của mỗi người và đất nước thì chắc chắn chúng ta phải khắc phục
nhanh chóng và triệt để căn bệnh đồng phục đáng buồn”.
Xem thêm:
Ngọc Quang/GDVN
Nhận xét